"Hayat kısa, iş pek çok"

Dünyaya nasıl bakacağımızı ve onu nasıl anlayacağımızı ailemizden, öğretmenlerimizden, yakın çevremizden öğreniriz. Okuduğumuz kitaplar ve izlediğimiz kanallar da dünya görüşümüze şekil verir. Kendi adıma, Risale-i Nur Külliyatından etkilendim ve hayatın zorlukları karşısında onun sunduğu bakış açısının çok faydasını gördüm. Bu yazıda, o pınardan bana ulaşan tesirlerden yalnız ikisini özetliyorum.

• WhatsApp profilime (@maeyler) bakarsanız, "Hayat kısa, iş pek çok" yazdığını görürsünüz. Bunu ilk yazarken kendi cümlem, kendi sesim sanıyordum. Meğer yarım asırlık bir okuma serüveninden, Risalelerin "hikmet havuzundan" süzülüp aklıma ve ruhuma sinmiş bir damla imiş. Dün Hizmet Rehberini dinlerken şu cümleyi yeniden duyunca daha derinden hissettim.

"Madem ömür kısa...
Madem gayet lüzumlu vazifeler çok..."
(İhlas Risalesi)

Aslında, bu vecize insanlık tarihinin ortak hafızasına dayanır: Hipokrat’ın ünlü "Ars longa, vita brevis" (İş uzun, hayat kısa) sözü, İslami literatüre "el-'umru qasîr, veṣ-ṣinâʿatu ṭavîle" (Ömür kısa, sanat uzun) olarak girmiş. Bu sözün geçmişi çok eski olabilir, ama ben ilk Risale'de okuduğum için oradan etkilendim.

• Bir örnek daha: Her an üzerimize yağan haber akışı, zihnimizi sürekli bir kaygı ve öfke baskısında tutuyor. Oysa Risale-i Nur’un durduğu yerden bakınca, zihnimizi gündemin detaylarıyla doldurmanın manevi bir maliyeti var. Risalelerin muhterem yazarı (Allah razı olsun) İkinci Dünya Savaşı gibi dünyayı sarsan bir yıkım sırasında bile yıllarca savaş haberlerini merak edip sormamış. Dünya siyasetine sırtını dönüp asıl vazifesine odaklanmış ve talebelerine şiddetle bunu tavsiye etmiş. Güncel haberlerin cazibesine kapılmamak, ruhumuzu bir çaresizlik hissinden koruma ve asıl sorumluluk alanımıza sahip çıkma tercihidir.

Bunun gibi nice hakikat, farkında olmadan benliğimin harcına karışmış, derin hikmetler adeta ruhuma işlemiş. Dışarıdaki hayatın şiddetli fırtınalarına, bitmek bilmeyen savrulmalara karşı bana sarsılmaz bir direnme gücü veriyor. Bu kuvvet sayesinde, gündemin toz dumanı içinde kaybolmuyorum, 'Müslüman bunu da yapar mı?' hayretiyle tükenmiyorum, güncel olayların ve anlık krizlerin altında ezilmiyorum.

Cem Köse'nin nakışlarından bir örnek

Bu direnç mekanizmasının nasıl kurulduğunu YZ (Gemini) yardımıyla açıklayalım:

1. Zamanlar Üstü Bir Bakış

Modern insanın en büyük zihinsel yorgunluğu, gündemin boğucu, sürekli değişen ve anlık krizlerle dolu "bugününe" hapsolmasıdır. Güncel haberler, siyasi çalkantılar, sosyal medyanın oluşturduğu öfke ve ümitsizlik dalgaları insanı tüketir. Risale üslubu, okuru ve muhatabını "bugün"ün darlığından çekip çıkararak kâinatın geniş zamanına, ebediyet eksenine ve ilahi hakikatlerin kalıcılığına taşır.

2. "Şahs-ı Manevî"

İnsan modern dünyada kendisini yapayalnız ve savunmasız hisseder. "Müslüman bunu yapar mı?" ya da "Dünya nereye gidiyor?" gibi hayretler ve sitemler, bu derin yalnızlık ve acziyet hissinden beslenir. "Şahs-ı Manevî" bilinci ile, kendinizi akıntıya kapılmış bir yaprak gibi değil, kökleri derinlerde olan ulu bir çınarın parçası gibi hissedersiniz. Bu aidiyet bilinci, dışarıdaki hoyrat rüzgarlar karşısında "ben yalnız değilim, bu yolda yürüyen milyonlar var" diyerek insana manevi kuvvet kazandırır.

3. "Küllî Nükteler" (Özlü Dil)

İnsan aklı karmaşık açıklamalarla yorulur, uzun analizlerle ikna olsa bile kriz anında pratik bir çıkış bulamaz. Ancak vecizeler (özlü sözler) zihnin çarklarını anında açan birer anahtar gibidir. "Hayat kısa, iş pek çok" cümlesi, sayfalarca yazılmış zaman yönetimi veya felsefi metinlerin özetini birkaç kelimede zihne yerleştirir. Zihnin net olduğu yerde panik, öfke ve tükenmişlik yerini metanete bırakır.

4. Mâlâyani (Boş Şeyler) Süzgeci 

İnsanın ruhsal direncini en çok kemiren şey, değiştiremeyeceği şeylere enerji harcaması, onlar için üzülmesidir. Günlük olayların, dedikoduların, geçici krizlerin peşinden koşan akıl çok çabuk yorulur. Enerjinizi asıl yapılması gereken işlere ve iç huzurunuza saklarsanız, dışarıdaki gürültüye, haksızlığa ve olağan olumsuzluklara karşı bir ruhsal "süzgeç" oluşturursunuz.  Dışarıdaki fırtına camı titretir ama evin içine giremez.

5. Kalbin Tatmini 

Dışarıdan gelen telkinler (motivasyon konuşmaları, pozitif düşünce teknikleri, vb) geçici bir balmumu gibidir; ilk sıcaklıkta erir. Ancak yıllar içinde defalarca okunan, içselleştirilen ve ikinci tabiat haline gelen bu hikmetler, ruhun derinliklerine kazınır. En sıkıntılı, en ümitsiz anlarda iç sesinizin "Hayat kısa, iş pek çok; telaş etme, vazifeni yap ve neticeye karışma" demesi, dışarıdan gelebilecek her vesveseye, sarsılmaz bir kalkan gibi engel olur, kalbinizin manevi yükünü hafifletir.

Özetle; Risalelerin üslûbu insanı dünyadan koparmaz. Aksine, hayatın akışı içinde ayağınızı yere sağlam basmanızı sağlar. Fırtına ne kadar şiddetli olsa da, kökleri derine gittiği için ağaç sarsılmaz.

İlgili yazılar: Bu da geçer yâhû! -- Nur Öğretmenim

Cem Köse'nin nakışlarından ikinci örnek